1. ĐI TIÊU NHƯ THẾ NÀO ĐƯỢC GỌI LÀ TIÊU CHẢY?
Ø Như thế nào là đi tiêu bình thường ở trẻ em?
Thói quen đi tiêu ở trẻ em sẽ thay đổi tuỳ thuộc vào độ tuổi và chế độ ăn
👶 Trẻ sơ sinh (tuần đầu sau sinh)
-
- Đi tiêu 4–8 lần/ngày hoặc nhiều hơn.
- Phân thường mềm hoặc sệt, màu vàng.
🍼 Trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 3 tháng đầu
-
- Có thể đi tiêu sau mỗi cữ bú.
- Một số trẻ chỉ đi 1 lần mỗi 5–7 ngày, nhưng nếu phân vẫn mềm thì vẫn là bình thường.
🍚 Sau khi bắt đầu ăn dặm
-
- Số lần đi tiêu giảm dần.
- Khoảng 2 tuổi, đa số trẻ đi tiêu khoảng 1 lần/ngày, phân mềm, thành khuôn.
💡Lưu ý: Không phải đi tiêu nhiều lần là tiêu chảy. Điều quan trọng là so với thói quen đi tiêu hằng ngày của chính trẻ.
Ø Vậy tiêu chảy ở trẻ em là gì?
o Đối với trẻ sơ sinh: tiêu chảy là đi tiêu phân lỏng hoặc nhiều nước hơn bình thường hoặc tần suất đi tiêu nhiều hơn bình thường (bé có thể đi tiêu gấp đôi so với ngày thường).
o Trẻ lớn hơn: tiêu chảy được định nghĩa là số lần đi tiêu ≥ 3 lần trong ngày, tính chất phân lỏng, nhiều nước, đôi khi có thể có đàm máu.
Xem trước
2. NGUYÊN NHÂN GÂY TIÊU CHẢY Ở TRẺ EM?
🦠Phần lớn tiêu chảy cấp ở trẻ em do virus, đặc biệt Rotavirus, Norovirus, Adenovirus….
💉 Nhờ chương trình tiêm vaccine Rotavirus, số trường hợp tiêu chảy nặng do Rotavirus đã giảm đáng kể.
🔎 Các nguyên nhân khác gồm:
-
- Vi khuẩn (Salmonella, Shigella, Campylobacter, E. coli…)
- Ký sinh trùng
- Dị ứng thực phẩm
- Không dung nạp lactose tạm thời sau nhiễm trùng
- Tác dụng phụ của kháng sinh hoặc một số thuốc
Xem trước
3. LÀM SAO NHẬN BIẾT TRẺ BỊ TIÊU CHẢY?
Ba mẹ có thể quan sát số lần đi tiêu, tính chất phân và tình trạng chung của trẻ.
💩 Phân có thể biểu hiện:
§ Lỏng, nhiều nước hoặc chỉ toàn nước
§ Có nhầy
§ Có mùi hôi, tanh khó chịu
§ Đôi khi có thể lẫn đàm máu
🤒Trẻ có thể có các triệu chứng:
§ Sốt, mệt mỏi, quấy khóc
§ Buồn nôn, nôn
§ Bỏ bú hoặc bú kém
§ Đau bụng, chướng bụng
Xem trước
4. KHI TRẺ BỊ TIÊU CHẢY NÊN ĂN UỐNG NHƯ THẾ NÀO?
✅ Nên:
✔️ Tiếp tục bú mẹ nếu trẻ còn bú.
✔️ Tiếp tục cho trẻ ăn theo chế độ bình thường, chia nhiều bữa nhỏ, ưu tiên các thực phẩm dễ tiêu hóa như: cháo cơm, khoai, nui, bánh mì mềm, thịt nạc, cá, trứng, rau củ, trái cây ít chua, sữa chua
🥛 Đối với sữa: Hầu hết trẻ vẫn tiếp tục uống sữa bình thường. Chỉ thay đổi loại sữa khi có chỉ định của bác sĩ.
❌ Không nên:
S Kiêng ăn quá mức hay nhịn ăn
S Chỉ uống nước cháo loãng hoặc nước đường
S Thực phẩm chứa nhiều chất béo (nhiều dầu mỡ)
S Bánh, kẹo ngọt hoặc các loại thực phẩm chứa nhiều đường
S Thức uống có chứa nhiều đường, nước có gas, trà sữa, nước ép
S Không khuyến cáo uống các loại nước uống tăng lực, nước uống thể thao (Pocari Sweat, Gatorade…) vì vì không có thành phần điện giải phù hợp để điều trị mất nước do tiêu chảy.
Xem trước
5. BA MẸ CẦN LÀM GÌ KHI TRẺ BỊ TIÊU CHẢY?
💧 Quan trọng nhất là bù nước điện giải bằng cách cho trẻ uống Oresol (ORS) đúng hướng dẫn
✅ Cho uống từng ngụm nhỏ.
✅ Nếu trẻ nôn, chờ 5–10 phút rồi cho uống lại chậm hơn.
✅ Tiếp tục cho uống sau mỗi lần đi tiêu.
❌ Không tự pha ORS đặc hoặc loãng hơn hướng dẫn.
🍚 Tiếp tục cho trẻ bú mẹ, ăn dặm, uống sữa nếu trẻ vẫn dung nạp tốt
💊 Có cần uống thuốc không?
❌ Không tự ý dùng:
· Thuốc cầm tiêu chảy
· Thuốc chống nôn
· Kháng sinh
vì đa số trường hợp không cần thiết, thậm chí có thể gây hại.
👨⚕️Một số trẻ có thể được bác sĩ chỉ định:
· Men vi sinh phù hợp
· Kẽm (zinc)
· Kháng sinh (chỉ trong một số trường hợp)
6. KHI NÀO CẦN ĐƯA TRẺ ĐẾN KHÁM BÁC SĨ NGAY?
Đưa trẻ đi khám ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:
o Trẻ dưới 6 tháng tuổi
o Tiêu chảy rất nhiều lần, liên tục
o Tiêu phân nhầy máu
o Ói nhiều, liên tục
o Không ăn uống được, bỏ bú
o Sốt cao
o Đau bụng nhiều
o Trẻ lừ đừ khó đánh thức hoặc quấy khóc liên tục
o Co giật
💧 Hoặc có dấu hiệu mất nước:
· Khát nhiều
· Mắt trũng
· Môi khô
· Khóc không có nước mắt
· Không đi tiểu hoặc tã không ướt trong 4-6 giờ ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, 6-8 giờ ở trẻ lớn
· Tay chân lạnh
· Lừ đừ
Xem trước
7. CÓ THỂ PHÒNG NGỪA TIÊU CHẢY ĐƯỢC KHÔNG?
Hoàn toàn có thể. Ba mẹ có thể giúp giảm nguy cơ mắc và lây lan tiêu chảy bằng các biện pháp:
💉 Tiêm vaccine Rotavirus đúng lịch
🧼 Rửa tay bằng xà phòng: trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi xì mũi, sau khi thay tã cho trẻ,trước và sau khi chăm sóc trẻ, sau khi đổ rác, sau khi tiếp xúc với động vật.
🥗 Đảm bảo an toàn thực phẩm: sử dụng nước sạch, nguồn thực phẩm tươi, bảo quản thực phẩm đúng cách, ăn chín, uống sôi:
o Không uống sữa chưa được tiệt trùng (sữa tươi thanh trùng) hoặc sử dụng các thực phẩm làm từ sữa này.
o Rửa sạch trái cây và rau củ trước khi ăn
o Bảo quản thực phẩm đúng nhiệt độ: tủ lạnh dưới 4oC và ngăn đông dưới -18oC.
o Nấu chín kỹ thịt và hải sản, nấu chín trứng cho đến khi lòng đỏ đông hoàn toàn.
o Rửa tay, dao và thớt sau khi tiếp xúc với thực phẩm sống để tránh lây nhiễm chéo.
🏫 Cho trẻ nghỉ học khi còn tiêu chảy để hạn chế lây lan.
📌 THÔNG ĐIỆP DÀNH CHO BA MẸ📌
💙 Đa số trẻ bị tiêu chảy cấp sẽ tự khỏi sau vài ngày. Điều quan trọng nhất là phát hiện sớm dấu hiệu mất nước, bù nước đúng cách bằng Oresol, tiếp tục cho trẻ ăn uống, đồng thời đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu nguy hiểm.
Tác giả: BS.CK1 Nguyễn Đỗ Minh San, khoa Tiêu hoá
TS.BS.CK2 Nguyễn Cẩm Tú, Trưởng khoa Tiêu hoá
Bệnh viện Nhi Đồng 2
0 Bình luận